“Masakit magkasakit. Mas masakit magkasakit at walang pera. Pinakamasakit ang magkasakit, walang pera, at tumanggap ng maling gamot.” sabi ni Dr. Dans.
Dr. Antonio Dans, Propesor Emeritus ng Unibersidad ng Pilipinas Manila at isang Academician sa National Academy of Science and Technology (NAST) ay tinutulan din ang espesyal na probisyon na iminungkahi sa 2025 na badyet na lumalampas sa proseso ng Health Technology Assessment (HTA) upang makakuha ng mga medikal na bagay, na binabanggit na ang proseso ng HTA ay isang mahalagang haligi ng Universal Healthcare Act.
Sa gitna ng pagbawas sa 2025 budget ng Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth), kinuwestiyon ng mga health advocates kung saan inilaan ng gobyerno ang mga kita ng sin tax na nakalaan para sa kalusugan, na nagsahimpapawid ng kanilang pagtutol laban sa defunding ng social health insurance program ng bansa sa isang press conference noong Miyerkules, Nobyembre 27.
Sa National Expenditure Program (NEP) para sa 2025, humiling ang PhilHealth ng Php 150 bilyon na badyet upang masakop ang mga premium ng 25.28 milyong hindi direktang nag-aambag. Gayunpaman, ang Kongreso at ang Department of Budget and Management (DBM) ay naglaan lamang ng Php 53.26 bilyon na halaga ng mga premium, na sasakupin lamang ang mga premium ng 14 na milyong indirect contributor.
Sa halip na maglaan ng pondo sa PhilHealth, inuna ng Kongreso ang Medical Assistance for Indigent and Financially Incapacitated Patients (MAIFIP), na binansagan ng mga tagapagtaguyod bilang paraan para sa mga pulitiko na magsagawa ng patronage politics.
“Ang pagtatanggal ng social health insurance ay hindi solusyon sa mga isyu ng PhilHealth. Sa pamamagitan ng pag-redirect ng mga pondo sa pangangalagang pangkalusugan sa MAIFIP o pagmamakaawa, pinatitibay lamang ng gobyerno ang ideya ng paghingi ng pangangalagang pangkalusugan mula sa mga pulitiko. Mas nakikinabang ito sa mga pulitiko kaysa sa mga pasyente,” sabi ni Dr. Juan Antonio “Jeepy” Perez, dating Executive Director ng Commission on Population.
Dagdag pa rito, sinabi ng mga health advocate na hindi pa natatanggap ng PhilHealth ang kabuuan ng shares nito sa tabako at sweetened beverage taxes na nakasaad sa sin tax reform laws. Iniaatas sa Republic Act 11346 na 80% ng 50% ng kabuuang kita mula sa tabako at matatamis na inumin ay ilalaan sa PhilHealth para ipatupad ang Universal Healthcare (UHC). Ginagawa nitong espesyal na pondo ang nakalaan na pondo sa PhilHealth na dapat gamitin lamang para sa tinukoy nitong espesyal na layunin: upang maisakatuparan ang UHC.
“Ang badyet ng PhilHealth para sa FY 2025 ay dapat na hindi bababa sa Php 69.81 bilyon, ayon sa pagkalkula batay sa koleksyon ng excise tax mula sa tabako at mga matatamis na inumin noong 2023. Ang pondong ito na inilaan para sa PhilHealth, bilang isang espesyal na pondo, ay hindi dapat gamitin para sa mga layunin maliban sa kung ano ang ay tinukoy sa batas, lalo na’t hindi pa natin nagagawa o tinatalikuran ang layunin nito, na UHC,” sabi ni Prof. Cielo Magno, dating Finance Undersecretary.
